ChatGPT markamı neden önermiyor?

Kısa cevap: üç sebepten biri. Botlar sitenize giremiyordur, ne yaptığınız sitede düz bir cümleyle yazmıyordur, ya da modelin cevabı kurduğu üçüncü taraf kaynaklarda hiç geçmiyorsunuzdur. Üçü de ölçülebilir, tahmine gerek yok.

Önce şunu test edin: botlar sitenize girebiliyor mu?

En sık rastladığım sebep bu ve çoğu site sahibi farkında bile değil. Güvenlik duvarı ya da Cloudflare ayarı, yapay zekâ botlarını da kötü niyetli bot sayıp engelliyor olabilir.

Test etmek basit. Bot kimliğiyle siteye istek gönderip dönen kodu okursunuz:

curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}' -A "GPTBot/1.0" https://siteniz.com/

200 dönerse açık, 403 dönerse kapalı. Aynı testi ClaudeBot, PerplexityBot ve OAI-SearchBot için de yapın; biri açık diğeri kapalı olabilir.

Giremediği siteyi model kaynak gösteremez. Bu kapı kapalıyken yapılan her içerik çalışması boşa gider.

Siteniz ne yaptığınızı düz bir cümleyle söylüyor mu?

İkinci sebep marka bilgisinin belirsizliği. Ana sayfanızda “Geleceği birlikte tasarlıyoruz” yazıyorsa, model bundan ne yaptığınızı çıkaramaz.

Modelin ihtiyacı olan şey şu: kim, ne yapıyor, kime yapıyor, nerede yapıyor. Bunlar sitede açık cümlelerle yazmalı. Slogan değil, tanım.

Aynı cümlenin sitede, LinkedIn’de ve varsa diğer profillerde birebir aynı olması da işe yarıyor; model bir kişiyi ya da markayı farklı yerlerde tekrar eden aynı tanımdan tanıyor.

Cevabın kurulduğu kaynaklarda geçiyor musunuz?

Üçüncü sebep en zoru. Modeller cevabı çoğunlukla kendi sitenizden değil, sizden bahseden üçüncü taraf sayfalardan kuruyor: liste yazıları, karşılaştırmalar, forum tartışmaları, sektör siteleri.

Sektörünüzle ilgili bir soruyu ChatGPT’ye sorun ve hangi kaynakları gösterdiğine bakın. O listede siz yoksanız, cevabın malzemesinde de yoksunuz demektir. Burada yapılacak iş site içi değil, site dışı.

Platformlar arasında fark var mı?

Pratikte: Perplexity ve AI Mode tarafındaki değişim haftalar içinde görülebilir, ChatGPT tarafı aylar alır. Bu yüzden ölçümü tek platformdan yapmayın.

Bunu nasıl ölçersiniz?

Yöntem basit ama disiplin ister. Sektörünüzde gerçekten sorulan 15-20 soru yazın. Her ay aynı soruları aynı platformlarda sorun. Her seferinde iki şeyi kaydedin: markanız anıldı mı, kaynak olarak hangi sayfa gösterildi.

Üç ay sonra elinizde bir eğri olur. Bundan daha iyi bir ölçüm yöntemi şu an yok; “yapay zekâ görünürlük skoru” diye kesin bir rakam veren araçlara temkinli yaklaşın.

Garanti var mı?

Yok. Modellerin cevabı nasıl kurduğu açık değil ve sürekli değişiyor. Yapılabilecek olan, kontrol edilebilir tarafı düzeltmek: erişimi açmak, bilgiyi netleştirmek, kaynaklarda görünür olmak. Bunları yapıp sonucu ölçersiniz. Belirli bir cevapta çıkacağınızı söyleyen biri varsa, bilmediği bir şeyi söylüyordur.

Yapay zekâ cevapları nasıl kuruluyor?

Bunu anlamadan ne yapılacağı da anlaşılmıyor. Kabaca iki kaynak var.

Birincisi modelin eğitim verisi. Model eğitildiği sırada internette ne varsa onu görmüş durumda. Yeni kurulmuş bir marka burada hiç geçmiyor ve bunu hemen değiştirmenin yolu yok.

İkincisi canlı arama. Günümüzde çoğu sohbet aracı, güncel bilgi gerektiren sorularda arama yapıp bulduğu sayfaları okuyor ve cevabı onlardan kuruyor. İşte etkilenebilir olan kısım bu.

Pratik sonuç şu: markanızın yapay zekâ cevaplarında geçmesi için, o konuda arama yapıldığında okunacak sayfalarda geçmeniz gerekiyor. Yani iş hâlâ büyük ölçüde arama tarafında.

Sayfanız okunabilir mi?

Botun siteye girebilmesi yetmiyor, girdiğinde içeriği okuyabilmesi de gerekiyor.

İçeriğiniz tarayıcıda JavaScript ile oluşturuluyorsa, bazı botlar o içeriği hiç görmüyor. Google’ın tarayıcısı bu konuda daha yetenekli, ama yapay zekâ botlarının çoğu sadece sunucudan gelen HTML’i okuyor.

Basit bir test var. Tarayıcıda sayfanın kaynağını görüntüleyin, sonra metninizden bir cümleyi o kaynakta arayın. Bulamıyorsanız sayfanız JavaScript’e bağımlı demektir ve bazı botlar için boş görünüyor.

Aynı mantık görsellere gömülü metin için de geçerli. Fiyat listesini ya da teknik tabloyu görsel olarak koyduysanız, hiçbir bot onu okumuyor.

Yapılandırılmış veri yardımcı olur mu?

Doğrudan bir sıralama aracı değil, ama bilginin makine tarafından okunmasını kolaylaştırıyor. Organization işaretlemesiyle markanızın adını, alan adını, logosunu ve sosyal hesaplarını açıkça bildirmek, aynı ismi taşıyan başka şirketlerle karışmanızı azaltıyor.

Hizmet veriyorsanız Service, ürün satıyorsanız Product, yerel bir işletmeniz varsa LocalBusiness işaretlemeleri işe yarıyor. Sık sorulan sorular bölümünüz varsa FAQPage da ekleyebilirsiniz.

Abartmaya gerek yok. Doğru ve eksiksiz bir Organization işaretlemesi, on farklı şemanın yarım yamalak hâlinden daha değerli.

Kendi sitenizde ne yazmalı?

Yapay zekâ araçlarının cevabı kurarken aradığı şey net ifadeler. Şu bilgiler sitenizde açık cümlelerle duruyor olmalı:

• Ne yaptığınız, tek cümleyle ve pazarlama dili olmadan
• Kimler için çalıştığınız
• Nerede olduğunuz ve hangi bölgelere hizmet verdiğiniz
• Ne yapmadığınız, yani kapsam dışı olan şeyler
• Sık sorulan soruların doğrudan cevapları

Dördüncü madde garip görünüyor ama işe yarıyor. Ne yapmadığınızı söylemek, yapay zekâ araçlarının sizi yanlış bir soruya cevap olarak önermesini azaltıyor ve gelen taleplerin isabetini artırıyor.

Üçüncü taraf kaynaklar neden önemli?

Yapay zekâ araçları bir markayı önerirken genelde kendi sitesine değil, o markadan bahseden başka kaynaklara dayanıyor. Sektör listeleri, karşılaştırma yazıları, haber içerikleri, forum tartışmaları.

Yani kendi sitenizi kusursuz hâle getirmek bir zemin kuruyor, ama tek başına yeterli olmuyor. O konuda yazılan derleme ve karşılaştırma içeriklerinde geçmek gerekiyor.

Bunun kestirmesi yok. Gerçek işler yapmak, o işlerin kaydını bırakmak ve bulunabilir olmak uzun vadeli bir iş.

llms.txt dosyası işe yarar mı?

Dürüst cevap: henüz belli değil. llms.txt, sitenizin en önemli sayfalarını yapay zekâ araçlarına düz metin olarak listeleyen bir dosya önerisi. Fikir mantıklı, ama bunu zorunlu tutan ya da resmen destekleyen bir platform henüz yok.

Buna rağmen kurmanın maliyeti çok düşük. Bir metin dosyası, içinde sayfa adresleri ve her birinin bir satırlık açıklaması. Yarım saatlik bir iş ve yanlış giden bir tarafı yok.

Ben müşterilerimde kuruyorum, ama bunu bir çözüm olarak sunmuyorum. İşe yarayacağını umduğum, maliyeti sıfıra yakın bir ekleme olarak görüyorum. Asıl iş hâlâ sayfaların kendisinde.

Platformlar arasında gerçek fark ne?

Her aracın kaynak seçimi farklı işliyor ve bu farkı bilmek beklentiyi ayarlıyor.

Arama destekli sohbet araçlarında güncel sayfalar okunuyor, yani yeni yayınladığınız bir içerik kısa sürede cevaplara girebiliyor. Arama yapmayan ve sadece eğitim verisine dayanan kullanımlarda böyle bir şans yok; orada modelin eğitildiği dönemde internette ne varsa o geçerli.

Google’ın arama sonucundaki özetleri ise yine arama sonuçlarına dayanıyor. Yani orada görünmenin yolu klasik arama görünürlüğünden geçiyor. Bu, SEO ile yapay zekâ görünürlüğünün sandığınızdan daha fazla aynı iş olduğunu gösteriyor.

Bunu nasıl takip edersiniz?

Ölçüm olmadan bu alanda konuşmak çok kolay, bu yüzden basit bir takip düzeni kurmak lazım.

Müşterinizin soracağı on soru yazın. Bunları ayda bir, kullandığınız iki üç araçta aynı şekilde sorun. Cevapta hangi markaların geçtiğini ve hangi kaynaklara atıf verildiğini bir tabloya not edin.

Üç ay sonra elinizde bir eğilim oluyor. Hangi sorularda görünmeye başladığınızı, hangi üçüncü taraf kaynakların sürekli atıf aldığını ve rakiplerinizin nerede geçtiğini görüyorsunuz. Atıf alan kaynaklar listesi ayrıca bir yapılacaklar listesi oluyor; o kaynaklarda geçmek bir sonraki hedef.

Cevapların her seferinde birebir aynı olmadığını da hesaba katın. Bu araçlar aynı soruya farklı cevaplar verebiliyor, o yüzden tek bir denemeye bakıp sonuç çıkarmayın.

Ne kadar sürede değişir?

Arama destekli kullanımda yeni içerik haftalar içinde cevaplara girebiliyor. Üçüncü taraf kaynaklarda yer almak ise aylar süren bir iş ve asıl belirleyici olan da bu. Yani kısa vadede sitenizi düzeltirsiniz, uzun vadede sektörde iz bırakırsınız.

Botların siteye girebildiğini nasıl test edersiniz?

Bot kimliğiyle sayfanızı isteyin ve dönen kodu görün. Tarayıcıdan bakarak bunu anlayamazsınız, çünkü engel genelde yalnızca bot kimliklerine uygulanıyor.

for b in GPTBot ClaudeBot PerplexityBot OAI-SearchBot; do
  printf "%-16s %s
" "$b"     "$(curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}' -A "$b" https://siteniz.com/)"
done

Hepsinde 200 bekliyorsunuz. 403 ya da 503 görüyorsanız o bot engelleniyor demektir; sebebi robots.txt değil, güvenlik duvarı ya da CDN ayarıdır. Bu testi hem ana sayfa hem bir hizmet sayfası için yapın.

Terminali açıp yapıştırmanız yeterli. Bu kontrol otuz saniye sürüyor ve bu alanda yapılacak işlerin en başında geliyor; kapı kapalıysa geri kalan hiçbir çalışmanın anlamı yok.

Özetle

Yapay zekâ araçlarının markanızı önermesi için üç şey gerekiyor. Botların sitenize girip içeriği okuyabilmesi, sitenizin ne yaptığınızı net cümlelerle söylemesi, ve o konuda okunan üçüncü taraf kaynaklarda geçmeniz. Üçü de klasik SEO ile örtüşüyor; bu yüzden ayrı bir iş gibi görünse de aynı zeminde yürüyor.

Kaynaklar

• OpenAI: Bot kimlikleri
• Anthropic belgeleri