Kısa cevap: raporu bir yapılacaklar listesine çevirin, maddeleri etki ve emek ölçütüne göre sıralayın, her maddenin yanına kimin yapacağını yazın. Uygulanmayan rapor masraf; uygulanan rapor yatırım. Aradaki fark raporun kalitesinde değil, sonrasında ne yapıldığında.
Elimden geçen işlerde şunu çok gördüm: iyi hazırlanmış bir denetim raporu bir klasörde duruyor, aylar geçmiş, hiçbir maddesi uygulanmamış. Bunun sebebi genelde tembellik değil, raporun uygulanabilir hâlde olmaması ya da uygulayacak kişinin belli olmaması.
İyi bir raporda ne olmalı?
Rapor bir tespit listesi değil, bir eylem planı olmalı. Ayırt eden şeyler şunlar:
- Her maddenin gerekçesi. Neden yapılması gerektiği bir cümleyle yazılı olmalı. Gerekçesiz madde uygulanmıyor, çünkü kimse neden yaptığını bilmiyor.
- Nerede yapılacağı. Hangi panelde, hangi ekranda, hangi dosyada. “Başlık etiketleri düzeltilmeli” bir madde değil, bir temenni.
- Etkilenen sayfa listesi. Kaç sayfa etkileniyor ve hangileri. Üç sayfayı etkileyen bir sorun ile üç yüz sayfayı etkileyen bir sorun aynı öncelikte olamaz.
- Tahmini emek. Yarım saat mi, iki gün mü. Bu bilgi olmadan planlama yapılamıyor.
- Kimin yapacağı. Panelden yapılacak işler ile yazılımcı gerektiren işler ayrılmış olmalı.
- Nasıl doğrulanacağı. İşin yapıldığı nereden anlaşılacak.
Son madde en çok atlanan ve en çok işe yarayan. Doğrulama yöntemi yazılı olmayan bir madde, uygulandıktan sonra bile “yapıldı mı” tartışması yaratıyor.
Raporda olmaması gereken şeyler de var: araç ekran görüntülerinden oluşan sayfalar, bağlamı olmayan puanlar, ve aynı cümlenin her müşteri raporunda tekrarlanan hâli. Bir rapor sizin siteniz hakkında bir şey söylemiyorsa, size göre hazırlanmamış demektir.
Maddeler nasıl önceliklendirilir?
İki ölçüt yeterli: etki ve emek. Dört kutu çıkıyor ve sıra kendiliğinden oluşuyor.
| Etki | Emek | Ne zaman | Örnek |
|---|---|---|---|
| Yüksek | Düşük | Hemen | noindex etiketini kaldırmak, 404 yönlendirmesi |
| Yüksek | Yüksek | Planla | Kategori metinlerinin yazılması |
| Düşük | Düşük | Boşlukta | Görsel alt text |
| Düşük | Yüksek | Erteleyin | Tema sıfırdan yazımı |
Birinci satırla başlayın. Orada genelde üç beş madde oluyor ve hepsi bir günde bitiyor. Bu maddeler aynı zamanda en hızlı sonuç verenler, yani ekibe güven veriyorlar.
Dördüncü satırı listeden silmeyin, sadece sona koyun. Zamanla etkisi değişebiliyor ve kaydının durması işe yarıyor.
Bir şey daha: etkisi birbirine bağlı maddeler var. Dizine alma engeli varken içerik yazmak boşa emek. Bağımlılıkları işaretleyin, sıra ona göre kurulsun.
Kim uygular?
Bu sorunun cevabı belirsizse rapor uygulanmıyor. Maddeleri üç gruba ayırın.
Panelden yapılabilenler. Başlık ve açıklama alanları, kategori metinleri, yönlendirmeler, görsel alt text alanları. Bunları site sahibi ya da pazarlama ekibi yapabiliyor; yazılımcı gerekmiyor.
Tema ya da kod gerektirenler. Başlık etiketi sırası, kanonik, işaretleme, hız düzenlemeleri. Bunlar için Liquid, PHP ya da ilgili altyapıyı bilen biri gerekiyor.
Karar gerektirenler. Hangi sayfaların kapatılacağı, hangi kategorilerin birleştirileceği, altyapı değiştirilip değiştirilmeyeceği. Bunlar teknik değil iş kararı ve sizin vermeniz gerekiyor.
Üçüncü grup en çok tıkanan yer. Danışman karar veremez, çünkü ticari sonuçları var. Karar verilmeyince de uygulama başlamıyor. Raporu aldığınızda önce bu gruba bakın ve kararları verin.
İkinci grup için içeride kimse yoksa, uygulamayı da yapan biriyle çalışmak gerekiyor. Rapor veren ile uygulayan farklı kişiler olduğunda araya kayıp giriyor; tespiti yapan kişi neden yaptığını biliyor, uygulayan kişi bilmiyor.
Uygulandığını nasıl anlarsınız?
Her madde için bir doğrulama yöntemi olmalı ve çoğu birkaç dakikada yapılıyor.
- Etiket değişiklikleri. Sayfanın kaynağını açıp ilgili etiketi arayın.
- Yönlendirmeler. Eski adresi açın, doğru yere gidiyor mu bakın.
- Dizine alma. Search Console’da URL denetimi yapın.
- İşaretleme. Zengin sonuç test aracına sayfayı verin.
- Hız. Değişiklikten önce ve sonra aynı sayfayı ölçün.
- Metin eklemeleri. Sayfayı oturum açmadan bir tarayıcıda açın; bazı değişiklikler sadece yöneticiye görünüyor.
Son madde şaşırtıcı sıklıkta çıkıyor. Önbellek yüzünden değişiklik yöneticiye görünüyor, ziyaretçiye görünmüyor. Kontrolü oturum açmadan yapmak bunu yakalıyor.
Ne zaman sonuç beklemeli?
Madde türüne göre değişiyor. Teknik engellerin kaldırılması günler içinde etki ediyor; içerik eklemeleri haftalar, bazen aylar sürüyor.
Uygulamaya başlamadan önce başlangıç kaydı alın. Search Console’dan son üç ayın verisini dışa aktarın. Bu olmadan altıncı ayda “işe yaradı mı” sorusuna cevap veremiyorsunuz ve tartışma his üzerinden yürüyor.
Uygulamayı toplu yapmayın. Bir hafta içinde yirmi değişiklik yaparsanız hangisinin ne yaptığını ayıramıyorsunuz. Grup grup ilerlemek, hem ölçümü hem geri alınabilirliği kolaylaştırıyor.
Rapor eskidi mi, nasıl anlaşılır?
SEO raporları bozulabilen belgeler. Üç ay önce hazırlanmış bir rapordaki maddelerin bir kısmı hâlâ geçerli, bir kısmı değil.
Şunlar olduysa raporu gözden geçirin: tema değişti, altyapı taşındı, çok sayıda yeni sayfa yayına alındı, ya da Google bir çekirdek güncelleme yayımladı.
Altı aydan eski bir rapora göre iş yapmaya başlamayın. Tespitlerin bir kısmı artık yok, bazıları da o arada oluştu. Raporu yenilemek, yanlış işi yapmaktan daha hızlı.
Rapor anlaşılmıyorsa ne yapmalı?
Sorun sizde değil. Anlaşılmayan rapor kötü yazılmış rapordur ve bunu söylemek hakkınız.
Yapılacak şey net: raporu hazırlayan kişiden her maddeyi bir cümleyle açıklamasını isteyin. Neden yapılması gerekiyor, yapılmazsa ne olur, yapılırsa ne değişir. Bu üç soruya cevap veremeyen bir madde zaten uygulanmaya değmez.
Teknik terimler konusunda da çekinmeyin. Kanonik, hreflang, tarama bütçesi gibi terimlerin ne anlama geldiğini sormak bilgisizlik değil; o terimleri açıklamadan kullanmak kötü iletişim.
Ben raporlarımda her maddenin yanına bir gerekçe cümlesi yazıyorum ve teknik terimi ilk kullandığım yerde bir parantez içinde açıklıyorum. Sebebi basit: uygulanmayan bir rapor benim için de başarısızlık.
Birden fazla rapor varsa ne olur?
İki farklı kişiden rapor aldıysanız ve maddeler çelişiyorsa, bu normal. SEO’da bazı konularda birden fazla doğru yaklaşım var.
Çelişkiyi çözmenin yolu, hangisinin daha doğru olduğunu tartışmak değil, her iki yaklaşımın gerekçesini sormak. Gerekçeler yan yana konduğunda hangisinin sizin durumunuza uyduğu genelde ortaya çıkıyor.
Gerçekten çelişen ve ikisi birden yapılamayacak maddeler varsa, birini seçip uygulayın ve sonucu ölçün. Tartışmayı sürdürmek yerine denemek daha hızlı sonuç veriyor.
Bir uyarı: iki raporun maddelerini karıştırarak uygulamayın. Her yaklaşımın bir iç tutarlılığı var ve yarısını birinden yarısını diğerinden almak ikisinin de mantığını bozuyor.
Uygulama için takip nasıl kurulur?
Karmaşık bir araca gerek yok. Bir tablo yeterli ve şu sütunlar işi görüyor: madde, gerekçe, kim yapacak, tahmini emek, durum, doğrulama yöntemi, tamamlanma tarihi.
Durum sütununu üç değerle tutun: bekliyor, yapılıyor, bitti. Dört ve üzeri değer kullanmak takibi zorlaştırıyor.
Haftada bir on beş dakikalık bir gözden geçirme yeterli. Bu kadar basit bir düzen, en iyi raporun klasörde kalmasını önlüyor ve pratikte raporun kalitesinden daha fazla fark yaratıyor.
Rapor mu, uygulama mı satın almalı?
Bu soruyu baştan netleştirmek, raporun klasörde kalmasını önlüyor.
Sadece rapor almak şu durumda mantıklı: içinizde uygulayacak bir ekip var, panele erişimi olan ve teknik tarafı anlayan biri bulunuyor. O zaman dışarıdan alınan şey yön gösterme oluyor ve bu daha ekonomik.
Uygulamayı da içeren bir hizmet şu durumda mantıklı: içinizde kimse yok ya da olan kişinin zamanı yok. Bu durumda rapor almak, yapılmayacak işlerin listesini satın almak oluyor.
Orta bir yol da var: rapor dışarıdan alınır, panelden yapılabilecek maddeler sizin ekip tarafından uygulanır, kod gerektiren maddeler için dışarıdan destek alınır. Bu modelde kimin neyi yaptığının net olması tek şart.
Ben ikinci modelde çalışıyorum, yani uygulamayı da yapıyorum. Sebebi tercihten çok gözlem: tespiti yapan kişi neden yaptığını biliyor, uygulayan kişi bilmiyor ve araya kayıp giriyor.
Üç ay sonra ne görmelisiniz?
Yüksek etkili maddelerin bitmiş olması, teknik tarafta ölçülebilir bir iyileşme ve gösterim tarafında bir hareket. Üçü de yoksa sorun raporda değil uygulama düzeninde, ve konuşmayı açmanın zamanı gelmiş demektir.
Özetle
Raporu yapılacaklar listesine çevirin. Etki ve emek ölçütüyle sıralayın, yüksek etki ve düşük emek maddeleriyle başlayın. Her maddenin yanına kimin yapacağını ve nasıl doğrulanacağını yazın. Karar gerektiren maddeleri önce siz karara bağlayın. Başlangıç kaydı almadan uygulamaya başlamayın.
Son bir not
Raporun değeri sayfa sayısında değil, kaç maddesinin uygulandığında. Yirmi maddelik bir rapordan altı madde uygulanmışsa, altmış maddelik ama hiç uygulanmamış bir rapordan daha fazla iş yapmış olur.