Yapay zekâ botlarının sitenizi gezebilmesi, içeriğinizi okuyabilmesi ve alıntılayabilmesi için gereken teknik altyapı çalışması.
AIO, bir sitenin yapay zekâ botları tarafından erişilebilir, okunabilir ve alıntılanabilir olması için yapılan altyapı çalışmasıdır. Kısaltma bazı kaynaklarda Google AI Overviews için de kullanılıyor, o yüzden karışıyor; bu sayfa yapay zekâ optimizasyonunu anlatıyor.
Yapay zekâ sitenize gelemiyorsa içerik ne kadar iyi olursa olsun cevapta yer almaz. Sorun çoğu zaman içerikte değil, kapıda.
GPTBot, ClaudeBot ya da PerplexityBot 403 alıyor
İçerik JavaScript ile geliyor, kaynakta görünmüyor
Güvenlik duvarı ya da CDN yapay zekâ botlarını engelliyor
robots.txt yapay zekâ botları için hiç kural içermiyor
llms.txt yok, site yapısı botlara hiçbir yerden anlatılmıyor
Log kayıtlarında yapay zekâ botu trafiği hiç görünmüyor
Sunucu kayıtları ve canlı istekler üzerinden hangi yapay zekâ botunun siteye erişip erişemediği kontrol edilir; engellenen botlar ve sebepleri listelenir.
Ön analiz ücretsizdir. Çıkan tabloya göre nasıl ilerleyeceğinize siz karar verirsiniz.
Kararı veren tek soru şu: içeriğinizin yapay zekâ cevaplarında kaynak gösterilmesini istiyor musunuz? İstiyorsanız engellemek kendi ayağınıza sıkmak olur, çünkü giremediği siteyi model kaynak gösteremez. İstemiyorsanız, örneğin içerik satan bir yayıncıysanız, engellemek savunulabilir. Çoğu e-ticaret ve hizmet sitesi için cevap açık: açık tutun. Asıl mesele şu ki birçok site, farkında olmadan zaten engelliyor.
GPTBot OpenAI’ın eğitim ve tarama botu, OAI-SearchBot ise ChatGPT içindeki arama için geliyor; ikisi ayrı ayrı kontrol edilmeli. ClaudeBot Anthropic tarafında, PerplexityBot Perplexity’nin canlı aramasında, Google-Extended ise Google’ın yapay zekâ ürünleri için ayrılmış bir izin anahtarı. Google-Extended’ı kapatmak normal Google aramasını etkilemiyor, karıştırılan nokta burası.
Zorunlu değil. Henüz hiçbir model "llms.txt varsa öncelik veririm" demiyor, böyle bir taahhüt yok. Ama hazırlaması yarım saat sürüyor, maliyeti sıfır ve sitenin ne olduğunu düz bir metinle anlatmak zaten işe yarıyor. Yapılacaklar listesinde en sona koyarım, ama listeden çıkarmam.
Erişimden başlar, okunabilirlikle devam eder, ölçümle kapanır.
GPTBot, ClaudeBot, PerplexityBot, Google-Extended ve benzeri botların aldığı yanıt kodları test edilir. Güvenlik duvarı, CDN ve robots.txt kaynaklı engeller kaldırılır.
İçeriğin JavaScript çalışmadan da kaynakta yer alıp almadığı kontrol edilir. Yer almıyorsa render stratejisi düzenlenir.
Sitenin ne yaptığını, hangi bölümlerden oluştuğunu ve önemli adreslerini botlara anlatan dosya hazırlanır ve yayımlanır.
Organization, Person ve Product işaretlemeleriyle marka kimliği makine tarafından okunabilir hâle getirilir.
Başlık hiyerarşisi, tanım cümleleri, tablo ve SSS blokları; bir cevabın içine alınabilecek biçimde düzenlenir.
Sunucu kayıtlarından yapay zekâ botlarının tarama sıklığı, hangi sayfalara geldiği ve yanıt kodları izlenir.
Bot erişimi çoğu zaman sitenin kendisinde değil, önündeki güvenlik katmanında kapanıyor.
| İş | WordPress | Shopify | ikas |
|---|---|---|---|
| robots.txt kuralları | Dosya ya da eklenti | robots.txt.liquid | Panel ayarı |
| llms.txt | Kök dizine yükleme | Tema dosyası | Panel üzerinden |
| Güvenlik duvarı bot ayarı | Cloudflare ya da sunucu | Cloudflare | Cloudflare |
| Sunucu tarafı render | Tema ve eklenti | Tema | Tema |
| Marka schema | Eklenti ya da tema | Tema dosyası | Tema |
Bu tarafın çıktısı büyük ölçüde ölçülebilir; log yalan söylemez.
Kapsam dışında kalanlar
Bu çalışmanın yapmadığı şeyler de net olsun:
Bu çalışmanın ilk iki adımı günler içinde bitiyor ve etkisi sunucu logundan doğrudan görülebiliyor. Kapı kapalıyken diğer adımların bir anlamı yok.
süre: 1 gün
Güvenlik duvarı, CDN ve robots.txt tarafında yapay zekâ botlarının engellenip engellenmediğine bakılır. Çıktı: bot başına erişim durumu.
süre: 2-4 gün
İçeriğin sunucudan gelen HTML içinde olup olmadığı, görsele gömülü bilgi bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Çıktı: okunamayan sayfaların listesi.
süre: 1-3 hafta
Marka bilgisi netleştirilir, işaretleme kurulur, gerekiyorsa llms.txt eklenir. Çıktı: panelde uygulanmış değişiklikler.
süre: uygulamadan 2-4 hafta sonra
Hangi botun hangi sayfayı okuduğu logdan çıkarılır. Çıktı: tahmin değil, gerçekleşmiş erişim tablosu.
Bu çalışma genelde tek seferliktir ve kapsamı dardır: erişim açılır, dosyalar kurulur, işaretlemeler düzeltilir. Ücreti belirleyen, sitenin kaç katmandan geçtiği ve temaya müdahale gerekip gerekmediği. Ön analizde botların şu an girip giremediğini ölçer, sonucu ve ücreti yazılı olarak iletirim.
Değil. AIO teknik altyapı tarafıdır: botun siteye girebilmesi, içeriği okuyabilmesi ve yapıyı anlayabilmesi. GEO ise cevapta anılma ve kaynak gösterilme tarafıdır. AIO olmadan GEO çalışmaz; AIO tek başına da yeterli olmaz.
Duruma bağlı. İçeriğin ticari değeri alıntılanmaktan geliyorsa erişim açılır; içerik başlı başına ürünse engelleme mantıklı olabilir. Karar öncesi iki senaryonun sonucu yazılı olarak paylaşılır.
Zorunlu bir standart değil ve her platform okumuyor. Maliyeti düşük, riski yok ve okuyan tarafta site yapısını doğru anlatıyor. Tek başına bir kazanç beklenmemeli.
Sunucu kayıtlarında ilgili bot için dönen yanıt kodlarına bakılır. 403 ya da 429 görünüyorsa engel vardır. Kayda erişilemiyorsa bot kimliğiyle canlı istek yapılarak test edilir.
Hizmetler ayrı ayrı alınabilir. Birlikte alındığında aynı denetimden çıkan bulgular tek takvimde ilerler.
Aranan kelimede sizin sayfanız çıksın, rakibinizinki değil.
→Google sitenizi sorunsuz gezsin, sayfalarınız aramada görünür olsun.
→Biri ChatGPT’ye sektörünüzü sorduğunda markanızın adı geçsin, kaynak olarak siz gösterilin.
→Kategori ve ürün sayfalarınız, ürünü arayan kişinin karşısına çıksın.
→Kararlar raporda kalmasın, panelde uygulansın; yazılım ekibinizi beklemeyin.
→Mağazanızın SEO’su ve panel işleri tek elden yürüsün.
→Siteniz hem düzgün çalışsın hem aramada görünsün, ikisi aynı elden.
→ikas mağazanızın SEO tarafı varsayılan ayarlarda kalmasın.
→Altyapı değişirken yıllarca biriken sıralama kaybolmasın.
→Adresinizi ve e-postanızı bırakın. Öncelikli bulgular ve mevcut site kurulumunuzun bu çalışmaya uygun olup olmadığı yazılı olarak iletilir.
İnceleme sonrası 1-5 iş günü içinde yazılı dönüş yapılır.