Kısa cevap: ajans kapasite satar, freelance danışman ise doğrudan temas. Hangisinin doğru olduğu sizin hangisine ihtiyaç duyduğunuza bağlı, ikisinin de kötü olduğu durumlar var.
Aradaki gerçek fark ne?
İkisi de aynı işi yapıyor gibi görünür; ikisi de denetim yapar, rapor verir, içerik planlar. Fark işin nasıl aktığında.
| Konu | Ajans | Freelance danışman |
|---|---|---|
| Kiminle konuşursunuz | Müşteri temsilcisi, işi yapan kişiyle genelde hiç konuşmazsınız | İşi yapan kişinin kendisi |
| Uygulamayı kim yapar | Başka bir ekip ya da sizin ekibiniz | Genelde aynı kişi |
| Kapasite | Aynı anda çok iş | Aynı anda birkaç iş |
| Süreklilik | Kişi ayrılsa da iş devam eder | Kişiye bağlı |
| Karar hızı | Onay zinciri var | Doğrudan |
| Ücret | Genelde daha yüksek, sabit paketler | Genelde daha düşük, işe göre |
Hangi durumda ajans daha mantıklı?
Birkaç net durum var. Aynı anda çok sayıda site ya da ülke yönetiyorsanız, kapasite gerçekten gerekiyor. Kurumsal satın alma süreçleriniz tek kişiyle çalışmaya izin vermiyorsa seçeneğiniz zaten yok. Sürekliliğin kişiye bağlı olmaması sizin için kritikse, ajans bu riski dağıtır.
Bir de şu var: ajansta SEO dışında ihtiyacınız olan işler (reklam, tasarım, yazılım) aynı çatı altında olabilir. Bunları tek yerden yürütmek bazı işletmeler için ciddi bir kolaylık.
Hangi durumda freelance danışman daha mantıklı?
Sitenizde gerçekten bir şeylerin değişmesini istiyorsanız ve bunu yapacak bir ekibiniz yoksa. Çünkü asıl sorun şu: ajansların çoğu uygulama yapmaz, öneri verir. O öneriyi uygulayacak kişi sizde yoksa süreç orada durur.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerde en sık gördüğüm tablo bu. Her ay rapor gelir, maddeler doğrudur, sitede hiçbir şey değişmez. Bir yıl sonra aynı maddeler yeni bir raporda tekrar çıkar.
Ücret farkı gerçekte ne kadar?
Ajanslar genelde sabit paketlerle çalışır ve içinde ekip maliyeti, ofis ve müşteri yönetimi vardır. Freelance tarafta bu kalemler yoktur, dolayısıyla aynı iş için ücret genelde daha düşüktür.
Ama şuna dikkat edin: ucuz olan her zaman daha az maliyetli değildir. Uygulamayı kapsamayan ucuz bir danışmanlık, uygulamayı yapacak kişiyi ayrıca tutmanız gerektiği için toplamda daha pahalıya gelebilir. Karşılaştırmayı “aylık ücret” üzerinden değil, “işin bitmiş hâli” üzerinden yapın.
Peki hangisi size uygun?
Üç soruya cevap verin. Birincisi: önerileri sitede uygulayacak biri var mı? Yoksa uygulamayı kapsayan bir yapı arayın. İkincisi: aynı anda kaç site yönetiliyor? Bir ya da iki ise kapasiteye ihtiyacınız yok. Üçüncüsü: işi yapan kişiyle doğrudan konuşabilmek sizin için önemli mi?
Bu üçünün cevabı sizi genelde doğru tarafa götürür. İkisi arasında kararsızsanız, küçük bir işle başlayıp çalışma biçimini görmek en ucuz test yöntemi.
Ajansta kiminle çalışacaksınız?
Bu soruyu sormak önemli, çünkü satış görüşmesine gelen kişi genelde işi yapan kişi değil. Ajans modelinde satış ayrı, uygulama ayrı yürüyor.
Görüşmede şunu açıkça sorun: benim hesabımda kim çalışacak, kaç yıllık tecrübesi var, aynı anda kaç müşteriye bakıyor. Son soru en belirleyicisi. Aynı kişi on beş hesaba bakıyorsa, sizin hesabınıza ayda düşen süre birkaç saat demek.
Ajansın büyüklüğü bir kalite göstergesi değil. Önemli olan sizin işinize kaç saat ayrıldığı ve o saati kimin harcadığı.
Freelance danışmanın riskleri neler?
Dürüst olmak gerekirse var ve bunları bilerek karar vermek daha sağlıklı.
- Tek kişi. Hastalanırsa, tatile çıkarsa ya da başka bir işe ağırlık verirse iş yavaşlıyor.
- Kapasite sınırı. Çok büyük bir katalog ya da çok sayıda eş zamanlı iş, tek kişinin kapasitesini aşabiliyor.
- Uzmanlık aralığı. Her danışman her şeyi yapmıyor. Teknik tarafı iyi olan içerikte zayıf olabilir ya da tersi.
- Süreklilik. Ajansta bir kişi ayrılırsa yerine biri geliyor, freelance çalışmada ilişki biterse sıfırdan başlıyorsunuz.
Bunları azaltmanın yolu var. Dokümantasyon istemek, hesapları kendi adınıza açmak ve yapılan işin kaydını kendi tarafınızda tutmak. Böylece kişi değişse de bilgi sizde kalıyor.
İkisini birlikte kullanmak olur mu?
Olur ve bazı durumlarda en mantıklısı bu. Yaygın bir model şöyle işliyor: strateji ve teknik tarafı bir danışman yürütüyor, içerik üretimi bir ajansa ya da serbest yazarlara veriliyor.
Bu modelin işlemesi için tek şart var, kimin neyi yaptığının net olması. Belirsiz kalırsa iki taraf da aynı işi yapıyor ya da ikisi de yapmıyor.
Üçüncü seçenek: içeride birini yetiştirmek
Uzun vadede en ucuz yol bu, ama en yavaş olanı da. Pazarlama ekibinizden birinin SEO tarafını öğrenmesi ve dışarıdan sadece danışmanlık alınması.
Şu durumda mantıklı: işiniz uzun vadeli, içerik ihtiyacınız sürekli ve ekibinizde öğrenmeye açık biri var. Şu durumda mantıklı değil: hemen sonuç gerekiyor ya da tek seferlik bir iş var.
Bu modelde dışarıdan alınan hizmetin biçimi de değişiyor. Uygulama değil, yön gösterme ve kontrol oluyor. Saat bazlı çalışmak buna daha uygun.
Nasıl deneme yapılır?
Uzun süreli bir anlaşmaya girmeden önce küçük bir işle denemek en sağlıklısı. Bir denetim raporu, bir kategori ağacı düzenlemesi ya da beş sayfalık bir içerik işi.
Bu denemede bakacağınız şey sonuç değil, çalışma biçimi. Söz verdiği tarihte teslim etti mi. Yaptığı işi anlaşılır şekilde anlattı mı. Sorularınıza doğrudan cevap verdi mi. Bilmediği bir şeyi bilmiyorum diyebildi mi.
Son madde bence en önemlisi. Her soruya kesin cevabı olan biri ya her şeyi biliyordur ya da uyduruyordur, ve birincisi pek olmuyor.
Karar verirken sorulacak tek soru
Bütün bu karşılaştırmayı tek soruya indirmek mümkün: işin uygulamasını kim yapacak?
Cevap bizim tarafımız ise ve sizde uygulayacak kimse yoksa, uygulamayı da yapan bir yapıya ihtiyacınız var. Cevap sizin ekibiniz ise ve ekip gerçekten varsa, yön gösterecek biri yeter. Bu soruya net cevap vermeden seçim yapmak, ikinci ayda kimsenin hiçbir şey yapmadığını fark etmekle sonuçlanıyor.
Karşılaştırma tablosu
Yukarıda anlattıklarımı tek yere toplamak gerekirse:
| Başlık | Freelance danışman | Ajans |
|---|---|---|
| Muhatap | İşi yapan kişinin kendisi | Genelde müşteri yöneticisi |
| Kapasite | Sınırlı | Geniş |
| Uzmanlık aralığı | Daha dar, daha derin | Daha geniş, derinliği değişken |
| Esneklik | Yüksek, hızlı karar | Süreçlere bağlı |
| Süreklilik riski | Kişiye bağlı | Kuruma bağlı |
| Raporlama | Sade, bazen düzensiz | Düzenli, bazen kalıp |
| Ek hizmetler | Genelde yok | Reklam, tasarım, yazılım bir arada |
Tabloda kazanan yok. Hangi satırın sizin için önemli olduğuna bakın. Birden fazla kanalı tek yerden yürütmek istiyorsanız ajans tarafı ağır basıyor. Tek bir işe derin ilgi istiyorsanız diğer taraf.
Ne zaman değiştirmeli?
Mevcut bir yapıdan memnun değilseniz, değiştirmeden önce sebebi netleştirin. Çoğu zaman sorun seçilen model değil, kapsamın baştan belirsiz kalması.
Şu durumlarda değişiklik mantıklı: altı ay geçmiş ve elinizde yapılan işlerin listesi yok, raporlar her ay aynı cümlelerle geliyor, sorularınıza cevap gecikiyor, ya da yapılması gerektiği söylenen işler hiç uygulanmıyor.
Şu durumlarda sabır daha mantıklı: üç ay geçmiş ve henüz sonuç yok ama yapılan işler belli, ya da sitede büyük bir teknik iş yapılıyor ve sonucu henüz ölçülemiyor.
İlk üç ay nasıl değerlendirilir?
Hangisini seçtiyseniz, ilk üç ayı bir deneme süresi gibi okuyun. Sıralamaya bakmayın, henüz oturmaz. Şunlara bakın: yapılacaklar listesi çıktı mı, listedeki maddeler uygulandı mı, uygulananlar kayda geçti mi, sorularınıza ne kadar hızlı cevap geldi.
Dördü de olumluysa model doğru seçilmiş demektir ve sonuç zamanla gelir. Biri bile olumsuzsa, sonucu beklemek yerine konuşmayı açmak daha iyi. Altıncı ayda aynı tabloyla karşılaşmak çok daha pahalı.
Görüşmeye giderken
Hangi tarafla konuşuyorsanız yanınızda iki rakam olsun: aylık ayırabileceğiniz bütçe ve işin içinden sizin tarafınızdan kimin ilgileneceği. Bu ikisi netse görüşme on beş dakikada sonuca varıyor. Net değilse, karşı taraf da size uygun olanı değil kendi standart paketini anlatıyor.
Özetle
Ajans ile freelance danışman arasındaki seçim, bütçeden çok iş biçimiyle ilgili. Birden fazla kanalı tek yerden yürütecekseniz ajans tarafı, tek işe derin ilgi ve doğrudan muhatap istiyorsanız diğer taraf daha uygun. İkisinde de belirleyici olan şey aynı: uygulamanın kimde olduğu ve kapsamın yazılı olması.
Son bir not
Ben freelance çalışıyorum, yani bu konuda tarafsız sayılmam. Buna rağmen ajansın daha uygun olduğu durumları da yazdım, çünkü yanlış yere gelen iş iki tarafı da yoruyor. Kendi işinize bakıp karar verin, modele bakıp değil.