Kısa cevap: kayıp taşıma gününde değil, hazırlıkta önlenir. Eski sitedeki bütün adreslerin listesi çıkarılır, her birinin yeni karşılığı yazılır ve yönlendirmeler taşımadan önce hazırlanır. Bunu yapmadan taşıyan siteler sıralamalarının bir kısmını kaybediyor ve geri almak aylar sürüyor.
Taşıma işlerinde gördüğüm en pahalı hata şu: site kapatıldıktan sonra adres listesi çıkarılmaya çalışılıyor. O noktada liste zaten yok ve neyin nereye gideceği tahmine kalıyor.
Neden kayıp oluyor?
Google bir adresi tanıyor, o adrese değer atıyor ve o değeri yıllar içinde biriktiriyor. Adres değiştiğinde bu bağ kopuyor. Yönlendirme kurulduğunda Google değeri yeni adrese taşıyor; kurulmadığında eski adres 404 veriyor ve biriken değer kayboluyor.
Kaybın büyüklüğü adres yapısının ne kadar değiştiğine bağlı. Sadece tasarım değişiyorsa kayıp yok. Adres yapısı tamamen değişiyorsa yüzlerce yönlendirme gerekiyor.
Adres envanteri nasıl çıkarılır?
Bu işin birinci adımı ve atlanmaması gereken yer. Amaç, eski sitede var olan bütün adreslerin listesini çıkarmak.
Listeyi üç kaynaktan birleştirin:
- Site haritası. Eski sitenin kendi bildirdiği adresler.
- Search Console. Performans raporundan gösterim almış bütün adresler. Burada site haritasında olmayan adresler de çıkıyor.
- Sunucu logu ya da analitik. Gerçekten ziyaret edilen adresler, parametreli olanlar dahil.
Üç listeyi birleştirip tekrarları ayıkladığınızda elinizde gerçek envanter oluyor. Çoğu sitede bu liste, sahibinin tahmin ettiğinden çok daha uzun çıkıyor.
Listeyi çıkardıktan sonra trafiği olan adresleri işaretleyin. Taşımada en çok dikkat edilecek yer onlar; geri kalanı daha toleranslı.
Yönlendirme haritası nasıl kurulur?
Her eski adresin yanına yeni karşılığını yazdığınız bir tablo. Basit görünüyor, zaman alan kısmı karar vermek.
| Durum | Ne yapılır |
|---|---|
| Sayfanın birebir karşılığı var | Doğrudan yeni adrese 301 |
| Sayfa birkaç sayfaya bölündü | En yakın olanına 301 |
| Birkaç sayfa tek sayfada birleşti | Hepsi aynı adrese 301 |
| Sayfa kaldırıldı, benzeri var | Benzerine 301 |
| Sayfa kaldırıldı, karşılığı yok | 410 ya da 404, ana sayfaya değil |
Son satır en çok tartışılan yer. Karşılığı olmayan adresleri topluca ana sayfaya yönlendirmek kolay görünüyor ama Google bunu yönlendirme saymıyor; sayfanın kaybolması olarak işliyor. Üstelik o adrese gelen ziyaretçi aradığını bulamadığı için hemen çıkıyor.
Yönlendirme zincirlerinden de kaçının. A sayfası B’ye, B de C’ye gidiyorsa doğrudan A’yı C’ye bağlayın. Zincir her halkada biraz değer kaybediyor ve tarama bütçesi harcıyor.
Taşıma gününde ne kontrol edilir?
Site canlıya alındıktan sonra ilk saat içinde sırayla şunlara bakın:
- Ana sayfa açılıyor mu, 200 dönüyor mu
- robots.txt dosyası yeni sitede doğru mu, geliştirme ortamından kalan engel var mı
- Sayfalarda noindex etiketi kalmış mı
- Yönlendirme listesinden rastgele yirmi adres açın, doğru yere gidiyor mu
- Site haritası üretiliyor mu, içinde doğru adresler var mı
- Kanonik etiketleri yeni adresleri gösteriyor mu
- Analitik ve Search Console kodu sayfalarda duruyor mu
Üçüncü madde en sinsi olanı. Geliştirme ortamında noindex açık tutulur, site canlıya alınır ve kimse kapatmayı hatırlamaz. Sonuç, bütün sitenin dizinden çıkması oluyor ve bunun fark edilmesi bazen haftalar alıyor.
Search Console tarafında ne yapılır?
Alan adı değişmiyorsa yapılacak şey az: yeni site haritasını bildirmek ve ilk günlerde Kapsam raporunu takip etmek.
Alan adı değişiyorsa Search Console’da adres değişikliği aracı var. Bu araç, eski mülkten yeni mülke geçişi Google’a bildiriyor ve süreci hızlandırıyor. Kullanmak için iki mülkün de doğrulanmış olması ve yönlendirmelerin kurulu olması gerekiyor.
Eski mülkü hemen kapatmayın. Taşıma sonrası karşılaştırma yapmak için eski verinin durması gerekiyor. En az altı ay açık tutmak mantıklı.
İlk 30 gün nasıl takip edilir?
Taşıma sonrası bir miktar dalgalanma normal. Önemli olan dalgalanmanın yönünü ve süresini okumak.
İlk hafta: Kapsam raporunda 404 sayısına bakın. Yükseliyorsa yönlendirme haritasında eksik var. Search Console’daki 404 listesini indirip envanterinizle karşılaştırın.
İkinci hafta: dizine alınan sayfa sayısını izleyin. Yeni adresler girmeye başlamış olmalı. Girmiyorsa site haritası ya da iç link tarafında sorun var.
Üçüncü ve dördüncü hafta: Performans raporunda gösterim eğilimine bakın. Taşıma öncesiyle karşılaştırın. Yüzde on beşe kadar bir iniş ve toparlanma olağan; daha fazlası ve toparlanmayan bir eğilim araştırmayı gerektiriyor.
Bu dönemde yeni içerik yayınlamayı ya da başka büyük değişiklikler yapmayı erteleyin. Aynı anda iki şey değiştirirseniz hangisinin ne yaptığını ayıramıyorsunuz.
Platformlar arası geçişte neye dikkat edilir?
Her geçişin kendine özel tuzakları var. Sık karşılaştığım durumlar şunlar.
WordPress’ten hazır bir e-ticaret altyapısına. Adres yapısı tamamen değişiyor çünkü hazır altyapılar kendi öneklerini zorunlu kılıyor. Ürün ve kategori adreslerinin tamamı yönlendirilmeli. Blog yazıları da genelde yeni bir dizinin altına geçiyor.
Bir hazır altyapıdan diğerine. İkisinin de önekleri sabit ve farklı, yani neredeyse her adres değişiyor. Buna karşılık yapı düzenli olduğu için yönlendirmeler kalıpla üretilebiliyor.
Kendi yazılımından hazır altyapıya. Eski sitede parametreli adresler varsa iş zorlaşıyor. O adreslerin hangi sayfaya karşılık geldiğini çıkarmak zaman alıyor.
Alt alan adından ana alan adına. Örneğin blogu ayrı bir alt alan adından ana sitenin altına almak. Bu genelde iyi bir karar, ama taşıma sırasında bütün blog adreslerinin yönlendirilmesi gerekiyor.
Sık yapılan hatalar
- Yönlendirmeleri taşımadan sonra kurmaya başlamak. Arada geçen her gün kayıp demek.
- Geçici yönlendirme kullanmak. Kalıcı bir adres değişikliği için 302 değil 301 gerekiyor.
- Sadece ana sayfaları yönlendirmek. Blog yazıları ve alt sayfalar atlanıyor, oysa uzun kuyruk trafiği genelde orada.
- Taşımayı kampanya dönemine denk getirmek. Bir şey ters giderse en kötü zamanda gidiyor.
- Başlangıç kaydı almamak. Taşıma öncesi veriyi dışa aktarmadan geçerseniz, sonra kayıp olup olmadığını tartışırken elinizde veri olmuyor.
Ne kadar hazırlık gerekiyor?
Küçük bir tanıtım sitesi için bir gün yeterli. Birkaç yüz sayfalı bir site için bir hafta. Birkaç bin ürünlü bir katalog için iki ile dört hafta.
Bu sürenin büyük kısmı yönlendirme haritasına gidiyor ve bu iş sıkıcı. Ama taşıma sonrası kaybı telafi etmeye harcanacak süreden çok daha kısa.
Taşıma kararı verilmişse hazırlığa hemen başlayın. Eski site kapanmadan çıkarılabilecek bilgiler var ve kapandıktan sonra o bilgilere ulaşmanın yolu yok.
Taşımadan önce hangi kayıtlar alınmalı?
Eski site kapandıktan sonra geri dönüp alamayacağınız bilgiler var. Hepsini bir klasöre indirin.
- Search Console performans verisi. Son on altı ayı sorgu, sayfa, ülke ve cihaz kırılımında dışa aktarın. Taşıma sonrası karşılaştırmanın tek dayanağı bu.
- Adres envanteri. Birleştirilmiş tam liste, trafiği olanlar işaretli.
- Mevcut başlık ve açıklama metinleri. Yeni sitede sıfırdan yazmak yerine iyi olanları taşımak daha hızlı.
- Kategori ve ürün metinleri. Yeni panele elle girilecekse önceden elde olması gerekiyor.
- Dış link listesi. Hangi adreslere link verilmiş; o adresleri yönlendirmek öncelikli.
- Sayfaların ekran görüntüleri. Bir şey eksik kaldığında karşılaştırmak için.
Beşinci madde özellikle değerli. Dışarıdan link almış bir adresi yönlendirmeyi atlarsanız, o linkin getirdiği değer tamamen kayboluyor ve geri kazanmanın yolu yok.
Yönlendirmeler nasıl test edilir?
Elle yirmi adres açmak taşıma günü için yeterli ama tamamı için değil. Envanteriniz yüzlerce adres içeriyorsa toplu kontrol gerekiyor.
Basit yöntem: listeyi bir metin dosyasına alın, her adrese bir istek gönderin ve dönen durum kodu ile son varış adresini kaydedin. Aradığınız şey 301 ile başlayıp 200 ile biten bir zincir. Göreceğiniz sorunlar şunlar olacak: 404 dönenler, zincir hâlinde birkaç yönlendirmeden geçenler ve yanlış sayfaya düşenler.
Son grubu bulmak en zor olanı, çünkü teknik olarak her şey doğru görünüyor. Durum kodu 301, varış 200, ama ziyaretçi aradığından başka bir sayfaya düşmüş. Bunu ancak listeye bakıp hedefleri gözden geçirerek fark ediyorsunuz.
Tasarım yenileniyorsa da aynı iş gerekir mi?
Adresler değişmiyorsa hayır, ama bir yanılgı burada sık çıkıyor. Tasarım yenileme işleri çoğu zaman sessizce adres değiştiriyor. Menü sadeleşiyor, bazı sayfalar birleştiriliyor, bazı bölümler kaldırılıyor.
Yenilemeden önce şu soruyu sorun: hangi adresler kalkıyor, hangileri değişiyor, hangi sayfalardan iç link çekiliyor? Üçüncüsü en çok atlanan. Menüden çıkarılan bir bölüm hâlâ yayında kalıyor ama sitenin içinde artık kimse ona işaret etmiyor ve zamanla sıralaması eriyor.
Metin tarafına da dikkat edin. Tasarım odaklı yenilemelerde sayfalar sadeleştirilirken metin kısaltılıyor. Sayfada Google’ın değerlendirdiği içerik azalıyor ve sıralama buna göre düşüyor.
Yönlendirmeleri toplu nasıl test edersiniz?
Eski adreslerinizi satır satır bir dosyaya yazın, sonra her birinin nereye düştüğünü ve hangi kodu döndürdüğünü çıkarın.
while read u; do
printf "%s -> %s %s
" "$u" "$(curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}' -L "$u")" "$(curl -s -o /dev/null -w '%{url_effective}' -L "$u")"
done < eski-adresler.txt | tee sonuc.txtAradığınız satır, 200 kodu ve beklediğiniz yeni adres. 404 görüyorsanız yönlendirme eksik; kod 200 ama varış adresi ana sayfaysa yanlış hedefe yönlendirmişsiniz demektir. İkincisi daha sinsi, çünkü teknik olarak her şey doğru görünüyor.
eski-adresler.txt dosyasında her satırda bir tam adres olmalı. Birkaç yüz adreste bu script dakikalar içinde bitiyor.