Teknik SEO nedir?

Teknik SEO, arama motorunun sitenizi sorunsuz gezebilmesi ve sayfalarınızı doğru anlayabilmesi için yapılan işlerin toplamı. İçerikten önce gelen katman. İyi yazılmış bir sayfa, taranamıyorsa ya da indekslenemiyorsa yarışa hiç girmemiş sayılıyor.

Aşağıda dört ana başlığı ve her birinde önce neye baktığımı anlatıyorum. Sıra önemli, çünkü alttaki katman çözülmeden üsttekini düzeltmek işe yaramıyor.

1. Taranabilirlik: Google sayfaya ulaşabiliyor mu?

Arama motoru siteye girebiliyor mu, hangi sayfalara gidiyor, bütçesini nereye harcıyor?

İlk baktığım şey robots.txt. Gereksiz bir engel ya da tam tersi, taranmaması gereken alanların açık bırakılması yaygın. Özellikle filtreli adresler: /kadin-corap/?renk=siyah&beden=36 gibi binlerce kombinasyon taranmaya açıksa, tarayıcı asıl sayfalara sıra gelmeden yoruluyor.

İkinci baktığım şey sunucu logu. Googlebot gerçekte nereye gidiyor:

grep -i 'Googlebot' access.log \
  | awk '{print $7}' \
  | sed 's/?.*//' \
  | sort | uniq -c | sort -rn | head -30

Bu komutu sunucudaki ham erişim kaydının klasöründe çalıştırıyorum. Listenin başında olması gereken kategori ve ürün sayfaları değil de arama sonuç sayfaları, sepet ya da parametreli adresler çıkıyorsa tarama bütçesi boşa gidiyor demektir.

Yanıt kodlarının dağılımı da aynı kaynaktan çıkıyor:

grep -i 'Googlebot' access.log | awk '{print $9}' | sort | uniq -c | sort -rn

Aynı klasörde çalışır. 200’lerin yanında ciddi sayıda 301 varsa iç linkler eski adreslere gidiyor; 404 varsa ölü link; 5xx varsa sunucu tarayıcıyı reddediyor ve bu en acil olanı.

2. İndekslenebilirlik: Sayfa dizine girebiliyor mu?

Tarandı, peki indekse girdi mi? Burada en sık gördüğüm üç sorun var.

Farkında olunmayan noindex. Bir tema güncellemesi ya da eklenti ayarı kategori sayfalarını indeks dışına atıyor, aylarca fark edilmiyor. Toplu kontrolü şöyle yapıyorum:

while read u; do
  et=$(curl -s "$u" | grep -o 'name="robots" content="[^"]*"')
  echo "$u  ${et:-yok}"
done < adresler.txt | grep -i noindex

Site haritasından çıkardığım adres listesini adresler.txt olarak kaydedip terminalde çalıştırıyorum. Çıktıda görünen her satır indekse girmeyen bir sayfa.

Kanonik zinciri. A sayfası B’yi işaret ediyor, B de C’yi. Google bu zincirde kayboluyor ve çoğu zaman hiçbirini tam olarak sahiplenmiyor. Kanonik her zaman kendi kendini ya da tek adımda nihai hedefi göstermeli.

Çift sürüm. www ile www‘suz, http ile https, sonunda eğik çizgi olan ve olmayan. Dördü de aynı içeriği veriyorsa ortada tek sayfa değil dört sayfa var ve hiçbiri diğerinin gücünü almıyor:

for u in http://siteniz.com https://siteniz.com \
         http://www.siteniz.com https://www.siteniz.com; do
  printf "%-32s %s -> %s\n" "$u" \
    "$(curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}' "$u")" \
    "$(curl -s -o /dev/null -w '%{redirect_url}' "$u")"
done

Terminalde çalıştırıyorum. Üçünün tek bir adrese 301 ile gitmesi gerekiyor. 200 dönen ikinci bir sürüm varsa birleştirme yapılmamış demektir.

3. Site mimarisi: Sayfalar birbirine bağlı mı?

Bu kısım araçla değil, kafayla yapılıyor. Sorular şunlar: ana sayfadan herhangi bir ürüne kaç tıklamada ulaşılıyor? Kategori ağacı gerçek talebi mi yansıtıyor, yoksa şirket içi bölümlenmeyi mi? Aynı ürünü listeleyen kaç farklı adres var?

E-ticarette en çok kayıp veren yer sayfalama ve filtreler. Yirmi sayfalık bir kategoride ikinci sayfadan sonrasına iç link yoksa, o ürünlerin tarayıcıya ulaşması sadece site haritasına kalıyor.

Bir de görünmeyen bir sorun var: menüde duran ama hiç ürün listelemeyen kategoriler. Kullanıcıya boş sayfa, arama motoruna değersiz sayfa olarak gidiyorlar. Birkaç e-ticaret sitesinde menüdeki kategorilerin beşte birinin bu durumda olduğunu gördüm.

4. Sayfa hızı: Ne kadar yavaş çok yavaş?

Hız, teknik SEO’nun en çok konuşulan ama sıralamada en az belirleyici kısmı. Yine de ölçüyorum, çünkü kullanıcı tarafındaki etkisi sıralamadan bağımsız olarak gerçek.

Bakılacak ilk şey çoğu zaman görseller. İkincisi sunucunun ilk bayt süresi:

curl -s -o /dev/null -w 'baglanti: %{time_connect}s  ilk bayt: %{time_starttransfer}s  toplam: %{time_total}s\n' \
  https://siteniz.com/

Terminalde çalıştırıyorum. İlk bayt süresi bir saniyeyi geçiyorsa sorun ön yüzde değil sunucuda ya da veritabanında; görsel sıkıştırmakla çözülmüyor.

Core Web Vitals tarafında LCP’yi geciktiren şey genelde tek bir öğe oluyor: ana görsel ya da onu getiren script. Hangisi olduğunu bulmadan yapılan optimizasyon zaman kaybı.

Yapısal veri ne işe yarıyor?

Doğrudan sıralama etkisi olmayan ama sayfanın ne hakkında olduğunu makineye anlatan katman. Ürün, hizmet, SSS ve kırıntı işaretlemeleri arama sonucunda zengin görünüm sağlıyor, yapay zekâ tarafında ise sayfanın anlaşılmasını kolaylaştırıyor.

Eksik olmasından daha kötüsü hatalı olması. Fiyatı olmayan bir Offer bloğu ya da sayfada görünmeyen bir SSS işaretlemesi, düzeltilene kadar güven kaybı yaratıyor.

Hangisi ne zaman öncelik?

Sıralamayı şöyle yapıyorum:

• Sayfalar indekse girmiyorsa başka hiçbir şeyin önemi yok. İndeksleme her zaman birinci sırada.
• Tarama bütçesi boşa gidiyorsa yeni içerik üretmek işe yaramıyor, çünkü o içerik de sıraya giriyor.
• Çift sürüm varsa yapılan her çalışma ikiye bölünüyor. Birleştirme erken yapılmalı.
• Hız genelde bu üçünden sonra gelir. İstisnası, sitenin tarayıcıyı zorlayacak kadar yavaş olduğu durumlar.

Bu sıra tesadüfi değil. Her madde bir öncekinin üzerine kuruluyor ve alttaki çözülmeden üstteki ölçülemiyor bile.

Neden bir kerelik iş değil?

Teknik denetim tek seferlik, teknik sağlık değil. Tema güncelleniyor, yeni eklenti giriyor, ürün yapısı değişiyor, altyapı taşınıyor. Her biri yeni bir teknik sorun üretebiliyor ve çoğu sessizce oluyor.

Bu yüzden ilk denetimden sonra periyodik kontrol öneriyorum. Sıralamada bir düşüş konuşulduğunda “o tarihte ne değişti” sorusunun cevabı elde olsun diye.

Sitenizin bu dört başlıkta nerede durduğunu 24 kontrol noktasında taramak isterseniz denetim aracını kullanabilirsiniz, ücretsiz ve kayıt istemiyor. Çalışmanın kapsamı teknik SEO danışmanlığı sayfasında.

Dört başlık yan yana

Yukarıdaki dört başlığı birbiriyle karşılaştırmak, hangisine ne zaman bakılacağını netleştiriyor.

Tablodaki düzeltme süreleri sıranın neden böyle olduğunu da açıklıyor. Üstteki iki başlık hızlı ve kesin sonuç veriyor; alttaki ikisi yavaş ve dolaylı. Hız çalışmasına başlayıp dizine alma sorununu görmemek, en yaygın sıra hatası.

Hangi araçlarla kontrol edilir?

Teknik SEO için pahalı araçlara ihtiyaç yok. Ücretsiz olanlar işin büyük kısmını görüyor.

• Search Console. Taranma, dizine alma, site haritası, hız raporu, manuel işlemler. Her şeyin başladığı yer.
• URL denetimi aracı. Tek bir sayfanın Google tarafından şu an nasıl görüldüğünü gösteriyor, işlenen HTML dahil.
• PageSpeed Insights. Hız tarafı için hem gerçek kullanıcı verisi hem laboratuvar ölçümü.
• Zengin sonuç testi. Yapısal veri işaretlemesinin okunup okunmadığını gösteriyor.
• Tarayıcının geliştirici araçları. Hangi dosyaların yüklendiğini ve neyin yavaşlattığını görmek için.

Büyük sitelerde bunlara bir tarama aracı ekleniyor, çünkü binlerce sayfayı elle kontrol etmek mümkün değil. Küçük ve orta ölçekte yukarıdaki beş araç yetiyor.

Ne sıklıkta kontrol edilmeli?

Sürekli bakmak gerekmiyor, ama belirli anlarda bakmak gerekiyor. Şu durumlarda mutlaka kontrol edin:

1. Tema değiştirildiğinde ya da güncellendiğinde
2. Altyapı taşındığında
3. Barındırma değiştirildiğinde
4. Çok sayıda yeni sayfa yayına alındığında
5. Trafikte açıklanamayan bir düşüş olduğunda

Bunların dışında ayda bir Search Console’a göz atmak yeterli. Her gün bakmak faydadan çok huzursuzluk getiriyor, çünkü veri günlük dalgalanıyor.

Teknik SEO tek başına yeter mi?

Yetmiyor ve bunu net söylemek lazım. Teknik SEO engelleri kaldırıyor, yarışı kazandırmıyor.

Benzetmek gerekirse: taranabilirlik ve dizine alınabilirlik yarışa girebilmek demek. Sayfanız dizinde değilse hiçbir içerik çalışması bir şey ifade etmiyor. Ama dizine girdikten sonra sıralamayı belirleyen şey içeriğin o soruya ne kadar iyi cevap verdiği oluyor.

Pratikte şu tabloyu çok görüyorum: teknik tarafı kusursuz, içeriği boş bir site. Teknik denetim raporunda her şey yeşil, trafik yok. Sebebi basit, çünkü Google’ın gösterecek bir şeyi yok.

Tersi de oluyor ve daha can sıkıcı: içeriği gerçekten iyi ama dizine girmeyen bir site. Orada harcanan emek tamamen boşa gidiyor ve bunun farkına varmak bazen aylar alıyor.

Kendi sitenizde hangi kontrolleri yapabilirsiniz?

Aşağıdaki liste, dışarıdan destek almadan geçilebilecek kontroller. Hepsi ücretsiz araçlarla yapılıyor.

Bu listeyi tek seferde geçmek istiyorsanız ücretsiz SEO denetim aracı aynı kontrollerin bir kısmını otomatik yapıyor ve sonucu liste hâlinde veriyor. Gerisi elle bakılacak şeyler.

Kaynaklar

• Google: SEO başlangıç kılavuzu
• Google: Tarama ve dizine ekleme
• PageSpeed Insights