AI Overviews, Google’ın arama sonuçlarının en üstüne koyduğu yapay zekâ özeti. Sorunuzun cevabını birkaç paragrafta veriyor, yanına da o cevabı kurarken kullandığı birkaç kaynağı koyuyor. Türkçe aramalarda da giderek daha sık çıkıyor.
Bir SEO açısından iki şeyi aynı anda değiştiriyor: tıklama oranını ve hangi sayfanın görünür olduğunu. İkisine ayrı ayrı bakmak gerekiyor.
AI Overviews nasıl oluşuyor?
Özet, sıfırdan yazılan bir metin değil. Google sorguyu alt sorulara bölüyor, kendi indeksinden sayfalar çekiyor ve o sayfalardaki bilgiyi birleştirip yeniden yazıyor. Kaynak olarak gösterilen adresler bu çekilen kümeden geliyor.
Bunun iki pratik sonucu var. Birincisi, özette yer almak için Google indeksinde olmak şart; indekslenmeyen sayfa hiçbir aşamada değerlendirilmiyor. İkincisi, kaynak gösterilen sayfa çoğu zaman o sorguda birinci sırada olan sayfa değil. Beşinci, sekizinci sıradaki bir sayfa, sorunun o kısmına daha net cevap veriyorsa kaynak seçilebiliyor.
Tıklamalarınızı ne kadar etkiliyor?
Ölçtüğüm sitelerde tekrar eden bir örüntü var: gösterim artıyor, tıklama düşüyor. Sebebi basit. Cevabı okuyan kullanıcının tıklaması için bir sebebi kalmıyor.
Ama bu her sorgu için aynı değil. Ayrımı şöyle görüyorum:
- Tanım ve tek cümlelik cevap soruları. “X nedir”, “Y kaç derecede yıkanır” gibi. Burada tıklama ciddi düşüyor, çünkü kullanıcı istediğini almış oluyor.
- Karşılaştırma ve seçim soruları. “Hangisi daha iyi”, “en uygun hangisi”. Özet seçenekleri sıralıyor ama kullanıcı yine de detaya gidiyor. Tıklama düşüyor, sıfırlanmıyor.
- İşlem niyetli sorgular. Satın alma, fiyat, stok. Burada özet çoğu zaman hiç çıkmıyor ya da çıksa bile kullanıcı siteye gidiyor.
Bu yüzden “AI Overviews trafiğimi öldürdü” cümlesini olduğu gibi kabul etmiyorum. Önce hangi sorgu kümesinde kayıp olduğuna bakılması gerekiyor. Bilgi niyetli blog trafiğindeki kayıpla, ürün sayfalarındaki kayıp aynı şey değil ve aynı çözümü de istemiyor.
Kaybın nerede olduğu nasıl bulunur?
Search Console’da AI Overviews için ayrı bir filtre yok. Ama gösterim ile tıklamanın ters yönde ayrıştığı sorgular bulunabiliyor. Karşılaştırmayı iki dönem arasında yapıyorum: aynı sorgu için gösterim artmış, tıklama düşmüşse o sorgu şüpheli.
Search Console arayüzünde iki dönemi karşılaştırıp sorgu tablosunu CSV olarak indiriyorum, sonra ayrıştırıyorum:
awk -F',' 'NR>1 && $4>0 {
gos_fark = $5 - $4; # gösterim: son dönem - önceki
tik_fark = $3 - $2; # tıklama: son dönem - önceki
if (gos_fark > 50 && tik_fark < 0)
printf "%-45s gösterim +%d tıklama %d\n", $1, gos_fark, tik_fark
}' sorgular.csv | sort -k3 -rn | head -30Bu komutu indirilen CSV’nin bulunduğu klasörde çalıştırıyorum. Sütun sıraları Search Console’un dil ayarına göre değişebiliyor, çalıştırmadan önce dosyanın ilk satırına bakıp $2–$5 indislerini düzeltmek gerekiyor. Çıktı, özetin en çok etkilemiş olma ihtimali olan sorguları veriyor.
Ardından o sorguları elle aratıp özetin gerçekten çıkıp çıkmadığını, çıkıyorsa kimin kaynak gösterildiğini kontrol ediyorum. Otomatik bir yol yok, örneklemle bakılıyor.
Kaynak olarak seçilmek için ne yapılır?
Özetin kaynak kümesine girmenin sihirli bir yolu yok ama seçilen sayfalarda tekrar eden özellikler var.
Soruya birebir karşılık gelen başlık. Google özeti kurarken alt sorulara cevap arıyor. Sayfanızda o alt soruyu başlık olarak taşıyan bir bölüm varsa eşleşme kolaylaşıyor. “Bakım” yerine “Yün çorap nasıl yıkanır” yazmak bu yüzden fark yaratıyor.
Cevabın başlığın hemen altında olması. Başlıktan sonraki ilk cümle cevabı veriyorsa alıntılanabiliyor. Üç paragraf giriş yapıp cevabı sonda vermek bu aşamada işe yaramıyor.
Doğrulanabilir ayrıntı. Sayı, süre, koşul, ölçü. Genel geçer cümleler özetin içine girmiyor çünkü özetin kendisi zaten genel.
Yapısal veri. Özellikle SSS ve ürün işaretlemeleri, sayfadaki soru-cevap yapısını makine okunur hâle getiriyor. Tek başına kaynak seçilmeyi sağlamıyor ama eşleşmeyi kolaylaştırıyor.
Neyi ölçemiyoruz?
Özet içinde kaç kez göründüğünüz Search Console’da yok. Özetin altındaki kaynak linkinden gelen tıklama normal organik tıklama olarak sayılıyor, ayrıştırılamıyor. Yani “AI Overviews bana şu kadar trafik getirdi” cümlesi bugünkü araçlarla kurulamıyor.
Ölçülebilen şey, yukarıdaki gibi dolaylı: gösterim ile tıklamanın ayrışması, belirli sorgu kümelerinde tıklama oranının düşmesi ve elle yapılan örneklem kontrolleri. Bunu bir tahmin olarak sunuyorum, kesin veri olarak değil. Konunun tamamını ölçüm yazısında ayrıntılı ele aldım.
Ne yapmamak gerekiyor?
İki refleks görüyorum ve ikisi de zarar veriyor.
Birincisi Google’ı engellemek. nosnippet ya da max-snippet:0 kullanarak özetten çıkmak mümkün, ama bu aynı zamanda normal arama sonucundaki açıklama metnini de siliyor. Sonuç: özette de yoksunuz, arama sonucunda da çıplak bir başlıkla duruyorsunuz. Tıklamanız daha da düşüyor.
İkincisi içeriği kısaltmak. “Nasıl olsa özetleniyor” diye derinliği azaltmak, sayfayı hem kullanıcı hem model için değersizleştiriyor. Özet zaten yüzeyi veriyor; sizin değeriniz yüzeyin altında kalan kısımda.
Doğru refleks ne?
Bilgi niyetli sorguların bir kısmında tıklama kaybı kalıcı. Bunu telafi etmenin yolu aynı sorguda daha çok uğraşmak değil, ticari niyetli sorgulara ve marka aramasına ağırlık vermek. Özet, “hangi markayı seçmeliyim” sorusunda da çıkıyor ve orada anılmak doğrudan satışa yakın bir görünürlük.
Yani mesele özetten kaçmak değil, özetin içinde geçmek. Bunun nasıl çalıştığını GEO yazısında, hizmet tarafını yapay zekâ SEO (GEO) danışmanlığı sayfasında anlattım. Kendi sorgularınızda nerede durduğunuzu görmek isterseniz ön analiz talep edin.
Hangi aramalarda çıkıyor?
Her aramada çıkmıyor ve bu dağılım işinizi ne kadar etkileyeceğini belirliyor.
| Arama türü | Özet çıkma eğilimi | Sizin için anlamı |
|---|---|---|
| Bilgi soran, nedir türü | Yüksek | Tıklama kaybı beklenir |
| Nasıl yapılır, adım isteyen | Yüksek | Özet cevabı veriyor, detay için tıklanıyor |
| Satın alma niyetli, ürün arayan | Düşük | Etki sınırlı |
| Marka adı araması | Çok düşük | Etkilenmez |
| Yerel, yakınımdaki türü | Değişken | Harita sonuçları daha belirleyici |
Tablodan çıkan sonuç şu: blog içeriğiniz bilgi soran aramalardan geliyorsa etkiyi hissediyorsunuz. Satış sayfalarınız ürün aramalarından geliyorsa büyük ölçüde etkilenmiyorsunuz.
Kendi ölçümümden bir rakam vereyim. SEO ile ilgili 29 Türkçe aramaya tek tek baktım, 28’inde AI Overviews çıktı. Bu rakamı olduğu gibi genellemek yanlış olur, çünkü 29 aramanın tamamı tek bir konunun etrafındaydı ve o konudaki aramalar ağırlıkla bilgi soran türden. Yani ölçüm, özetin zaten en sık çıktığı kümeye bakıyor.
Yine de bir şey söylüyor: kendi alanınızda bilgi soran bir arama yapıyorsanız, özetin çıkmasını istisna değil kural saymanız gerekiyor. Satın alma niyetli aramalar için aynı şeyi söyleyemem, orada dağılımı ayrı ölçmek lazım. Siz de aynısını yapabilirsiniz, otomatik araca gerek yok: kendi alanınızdan yirmi otuz arama seçip tek tek aratmak ve özetin çıkıp çıkmadığını not etmek yeterli. Bir saatlik iş ve kendi verinize bakıyor olmanın değeri, başkasının yüzdesinden fazla.
Özet çıktığında ne değişiyor?
Sonuç sayfasının yapısı değişiyor. Organik sonuçlar aşağı iniyor ve ilk bakışta görünen alan daralıyor. Sıralamanız aynı kalsa bile görünürlüğünüz azalıyor.
Search Console’da bunun izi şöyle görünüyor: gösterim sabit ya da artıyor, tıklama düşüyor, ortalama sıralama değişmiyor. Üç sinyalin birlikte bu hâlde olması güçlü bir işaret.
Bu durumda sıralama çalışması yapmak işe yaramıyor, çünkü sıralamada bir sorun yok. Yapılacak iş tıklamayı hak eden bir sebep vermek: özette bulunamayacak bir şey koymak. Kendi veriniz, hesaplama aracı, güncel fiyat aralığı, karşılaştırma tablosu.
Uzun vadede ne bekleniyor?
Dürüst cevap: kimse bilmiyor ve kesin konuşanlara dikkat etmek lazım. Gözlemlenebilen eğilim, bilgi soran aramalarda tıklamanın azalması ve satın alma niyetli aramaların daha değerli hâle gelmesi.
Bu eğilim doğruysa pratik sonucu şu: trafik sayısını hedef almak giderek anlamsızlaşıyor, dönüşen trafiği hedef almak önem kazanıyor. Ayda on bin ziyaretçi yerine ayda iki yüz doğru ziyaretçiyi hedeflemek daha sağlıklı bir kurgu.
Kendi işlerimde raporlama biçimimi de buna göre değiştirdim. Toplam trafik rakamı tek başına bir şey söylemiyor; hangi aramadan kaç kişi geldi ve kaçı talep bıraktı sorusu söylüyor.
Hangi içerik türü daha korunaklı?
Özetin cevaplayamadığı içerik türleri var ve bunları bilmek içerik planını değiştiriyor.
- Kendi veriniz. Sizin ölçtüğünüz bir rakam başka hiçbir yerde yok, özette de olamıyor.
- Güncel fiyat ve stok. Değişken bilgi, özetin güvenle veremeyeceği türden.
- Hesaplama ve karşılaştırma araçları. Kullanıcının kendi girdisini gerektiren şeyler.
- Görsel ve video gerektiren anlatımlar. Metin özeti bunun yerine geçmiyor.
- Yerel ve kişiye özel bilgi. Hangi şubede ne var, randevu nasıl alınır.
Bu listeye bakıp içerik planı kurmak, özet çıktığı için panik yapmaktan daha verimli. Zaten kaybedilen içerik türü belliydi: internette yüz kere yazılmış genel bilgiyi tekrar eden sayfalar.
Bir not daha: mevcut içeriğinizi silmeye kalkmayın. Özet yüzünden tıklama kaybeden bir sayfa hâlâ dizinde duruyor, hâlâ marka izi bırakıyor ve hâlâ başka aramalardan trafik alabiliyor. Yapılacak iş silmek değil, o sayfaya özette bulunamayacak bir şey eklemek.
Pratikte bu, var olan yazıya kendi ölçümünüzden bir tablo, bir fiyat aralığı ya da gerçek bir örnek eklemek demek. Yeni yazı yazmaktan hem daha hızlı hem daha isabetli, çünkü o sayfanın hangi aramadan trafik aldığını zaten biliyorsunuz.