llms.txt Nedir, Gerekli mi?

llms.txt, sitenin kökünde duran düz metin bir dosya. İşi, sitenin ne olduğunu ve hangi bölümlerden oluştuğunu dil modellerine kısaca anlatmak. robots.txt’nin “nereye girebilirsin” dediği yerde llms.txt “burada ne var” diyor.

Baştan söyleyeyim: zorunlu bir standart değil, hiçbir platform okumayı taahhüt etmiyor ve tek başına sıralama ya da görünürlük getirmiyor. Buna rağmen kuruyorum, çünkü maliyeti yarım saat, riski yok ve okuyan tarafta site yapısını doğru anlatıyor.

robots.txt ile llms.txt arasındaki fark ne?

robots.txt bir izin dosyası. Tarayıcıya nereye girebileceğini söyler, içerik hakkında hiçbir şey anlatmaz. llms.txt ise bir içindekiler sayfası. İzin vermez, engellemez, sadece tarif eder.

Pratik sonucu şu: llms.txt koymak botları siteye çağırmıyor. Botlar zaten kapalıysa bu dosya hiçbir işe yaramıyor. Erişim tarafını önce çözmek gerekiyor, onu AIO yazısında anlattım.

Dosyanın yapısı nasıl olmalı?

Biçim Markdown. Beklenen iskelet şöyle:

# Marka Adı

> Ne yaptığınızı tek cümlede söyleyen özet.

Markanın iki üç cümlelik açıklaması. Hangi kategoride
çalıştığınız, kime hizmet ettiğiniz, neyle ayrıştığınız.

## Hizmetler

- [Teknik SEO](https://siteniz.com/teknik-seo/): Taranabilirlik, indeksleme ve sayfa hızı.
- [İçerik ve anahtar kelime](https://siteniz.com/icerik-seo/): Kelime araştırması ve kategori metinleri.

## Kategoriler

- [Kadın çorap](https://siteniz.com/kadin-corap/): 40'tan fazla model, toptan ve perakende.

## Opsiyonel

- [Basın bültenleri](https://siteniz.com/basin/)

Bu içeriği bir metin düzenleyicide yazıp llms.txt adıyla kaydediyorum, sonra sitenin kök dizinine, yani robots.txt’nin yanına yüklüyorum. Adresi https://siteniz.com/llms.txt olmalı, alt klasörde çalışmıyor.

Yazarken neye dikkat etmeli?

• Her satır kendi başına anlaşılır olmalı. Link metni “buraya tıklayın” değil, sayfanın ne olduğu.
• Açıklamalar kısa ve somut. “Sektörün öncü markası” bir bilgi taşımıyor. “40 modelde kadın çorap, minimum sipariş 50 adet” taşıyor.
• Sadece gerçekten önemli adresler. Site haritası değil bu. 500 adres koyarsanız hiçbiri öne çıkmaz. Ben genelde 40 ile 120 arasında tutuyorum.
• Her adres 200 dönmeli. Yönlendirilen ya da ölü adres koymak dosyanın güvenilirliğini düşürüyor.

Son maddeyi yayımlamadan önce hep denetliyorum:

curl -s https://siteniz.com/llms.txt \
  | grep -o 'https://[^)]*' \
  | while read u; do
      echo "$(curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}' "$u")  $u"
    done | grep -v '^200'

Terminalde çalıştırıyorum. Çıktı boşsa bütün adresler 200 dönüyor demektir. Bir şey listeleniyorsa o satırları düzeltmeden dosyayı yayımlamıyorum.

Sunucu dosyayı doğru tipte sunuyor mu?

Sık atlanan bir ayrıntı: dosya text/plain olarak sunulmalı. Bazı sunucular .txt uzantısını indirme dosyası gibi işaretliyor ya da 404 sayfasına düşürüyor.

curl -sI https://siteniz.com/llms.txt | grep -i 'HTTP/\|content-type'

Yüklemeden hemen sonra bunu çalıştırıyorum. 200 ve text/plain görmem gerekiyor. WordPress’te kök dizindeki fiziksel dosya genelde sorunsuz sunuluyor; bazı e-ticaret altyapılarında kök dizine dosya koyulamıyor, o zaman panelin “özel dosya” alanı ya da bir yönlendirme kuralı gerekiyor.

Gerçekten işe yarıyor mu?

Dürüst cevap: tek başına ölçülebilir bir kazanç göremedim. Görebildiğim şey dolaylı. Dosyayı hazırlamak için sitenin bölümlerini tek tek yazmak zorunda kalıyorsunuz ve bu süreçte hemen her sitede birkaç sorun ortaya çıkıyor. Boş kategoriler, birbirinin aynısı iki sayfa, menüde olmayan ama önemli bölümler, yönlendirmede kalmış adresler.

Geçen ay bir çorap markasında llms.txt hazırlarken menüdeki kategorilerin birkaçının hiç ürün listelemediğini, birkaçının da başka adrese yönlendiğini böyle fark ettim. Dosyanın kendisinden çok, onu hazırlarken yapılan envanter işe yaradı.

Dosya ne sıklıkta güncellenmeli?

Bir kez yazılıp unutulan llms.txt zamanla yanlış bilgi veren bir dosyaya dönüşüyor. Kategori yapısı değiştiğinde, yeni hizmet sayfası açıldığında ya da bir bölüm kapandığında güncellenmesi gerekiyor.

Küçük sitelerde elle güncellemek yeterli. Kategori sayısı yüzlerle ifade edilen bir e-ticarette dosyayı site haritasından üretmek daha sağlıklı; o zaman güncelliği kendiliğinden geliyor ve yukarıdaki 200 denetimi de her seferinde çalıştırılabiliyor.

Sitenizde llms.txt var mı, içindeki adresler yaşıyor mu ve botlar dosyaya erişebiliyor mu diye bakmamı isterseniz ön analiz formundan yazabilirsiniz. Kurulum AIO optimizasyonu kapsamında.

Üç dosya yan yana

Sitenin kökünde duran bu üç dosya sık karıştırılıyor. Hepsinin işi farklı.

Fark şurada: site haritası adreslerin listesi, llms.txt ise adreslerin ne olduğunun açıklaması. Biri makine için envanter, diğeri kısa bir rehber.

Hangi siteler için kurmaya değer?

Maliyeti yarım saat olduğu için neredeyse her site için kurmaya değer, ama faydasının belirgin olduğu yerler şunlar:

• Hizmet veren siteler, çünkü ne yaptığınızın net anlatılması önemli
• Çok sayıda rehber ve doküman barındıran siteler
• Yazılım ve teknik ürün siteleri, çünkü dokümantasyon yapısı karmaşık oluyor
• Adı başka markalarla karışan işletmeler

Buna karşılık beş sayfalık bir tanıtım sitesinde dosyanın söyleyeceği şey zaten ana sayfada yazıyor. Orada kurmak zarar vermiyor ama bir şey de değiştirmiyor.

Kaç adres yazmalı?

Hepsini değil. Dosyanın amacı envanter çıkarmak değil, yön göstermek. Site haritası zaten tam listeyi veriyor.

Pratik bir sınır: en önemli otuz ile yüz adres arasında kalmak. Her birinin yanında bir satırlık açıklama olmalı ve o açıklama sayfanın başlığını tekrar etmemeli, sayfanın ne işe yaradığını söylemeli.

Örnek vermek gerekirse, “Teknik SEO” yazmak yerine “Teknik SEO hizmeti: tarama, dizine alma ve site mimarisi sorunlarının tespiti ve düzeltilmesi” yazmak işe yarıyor.

Kurulum adımları

1. Sitenin en önemli sayfalarını listeleyin, bölümlere ayırın
2. Her adres için bir satırlık açıklama yazın
3. Markanın ne yaptığını söyleyen bir giriş paragrafı ekleyin
4. Dosyayı sitenin kök dizinine llms.txt adıyla koyun
5. Tarayıcıda açıp düz metin olarak göründüğünü doğrulayın
6. Site yapısı değiştikçe güncelleyin

Beşinci adım atlanıyor ve en sık hata orada çıkıyor. Bazı sunucular dosyayı indirilecek dosya olarak sunuyor ya da HTML sayfası sanıyor. Tarayıcıda açıldığında düz metin görünmüyorsa kurulum tamamlanmamış demektir.

Dosya nasıl doğrulanır?

Kurulum sonrası üç kontrol yeterli ve hepsi birkaç dakika sürüyor.

1. Tarayıcıda siteniz.com/llms.txt adresini açın. Düz metin olarak görünmesi gerekiyor, indirilmeye başlamaması ve bir HTML sayfası gibi biçimlenmemesi.
2. İçindeki adreslerden rastgele üç tanesini açın. Hepsinin çalışıyor ve doğru sayfaya gidiyor olması gerekiyor.
3. Açıklamaları bir kez de dışarıdan okuyun. Sayfanın başlığını tekrar eden açıklama bir şey anlatmıyor; ne işe yaradığını söyleyen açıklama anlatıyor.

Üçüncü kontrol atlanıyor ve dosyanın değerini belirleyen tam olarak o. Adres listesi zaten site haritasında var; llms.txt’yi farklı kılan şey açıklamalar.

Sık yapılan hatalar

• Bütün adresleri yazmak. Dosya envanter değil, rehber. Yüzlerce satır kimseye yardımcı olmuyor.
• Açıklamaları atlamak. Açıklamasız bir adres listesi, site haritasının daha kötü bir kopyası.
• Pazarlama dili kullanmak. Dosyayı okuyan bir makine; slogan değil bilgi arıyor.
• Kurup unutmak. Site yapısı değiştiğinde dosyadaki adresler bozuluyor ve çalışmayan adresler listesine dönüşüyor.
• robots.txt yerine koymak. İkisi farklı işler yapıyor, biri diğerinin yerine geçmiyor.

Son maddeyi birkaç kez gördüm. robots.txt’de erişimi kapatıp llms.txt kurmak, kapıyı kilitleyip kapıya yol haritası asmaya benziyor.

Buna zaman ayırmaya değer mi?

Yarım saatlik bir iş için uzun uzun tartışmaya değmez. Kurun, doğrulayın, site yapısı değiştiğinde güncelleyin ve geçin.

Asıl iş başka yerde: sayfalarınızın ne yaptığınızı net cümlelerle anlatması ve o konuda okunan kaynaklarda geçmeniz. llms.txt bunun yerine geçmiyor, yanında duruyor.

Benim yaklaşımım şu: kurulması kolay, zararı olmayan ve ileride işe yarama ihtimali olan şeyleri kuruyorum, ama bunları bir çözüm olarak sunmuyorum. Müşteriye llms.txt kurduk diye sonuç sözü vermek, yanlış bir beklenti yaratmak olurdu. Dosyanın yerini doğru anlatmak daha dürüst.

İleride standart olur mu?

Olabilir, ama bunu bugünden bilmenin yolu yok. Benzer önerilerin bir kısmı yerleşti, bir kısmı kayboldu. robots.txt yirmi yılı aşkın süredir ayakta, buna karşılık yıllar içinde ortaya çıkıp kullanılmayan birkaç dosya önerisi de oldu.

Bu belirsizlik aslında karar vermeyi kolaylaştırıyor. Maliyeti yarım saat olan bir şeyin standart olup olmayacağını tartışmak, kurup geçmekten daha uzun sürüyor. Standart olursa hazırsınız, olmazsa kaybettiğiniz şey yarım saat.

Takip etmek isteyenler için bir not: önerinin kendi sitesinde biçim güncellemeleri yayımlanıyor. Yılda bir kez bakıp dosyanızı o biçime göre gözden geçirmek yeterli.

Dosya hangi platformda nereye konur?

Dosyanın sitenin kökünde durması gerekiyor, yani siteniz.com/llms.txt adresinden açılması. Altyapılar bu konuda birbirinden farklı davranıyor.

Kapalı altyapılarda kök dizine dosya koymak mümkün olmuyor. O durumda zorlamak yerine, dosyanın söyleyeceği bilgiyi sitenin kendi sayfalarında net yazmak daha verimli. Zaten dosyanın işi o bilgiyi özetlemek.

Örnek bir dosya nasıl görünür?

Yapı sade: bir başlık, bir özet satırı, sonra bölümler ve her bölümün altında açıklamalı adresler.

# Örnek Firma

> Ankara merkezli, endüstriyel soğutma sistemleri kuran ve bakımını yapan firma. 2011'den beri çalışıyor.

## Hizmetler

- [Soğuk oda kurulumu](https://ornek.com/soguk-oda-kurulumu/): Market ve restoranlar için soğuk oda projelendirme ve kurulum.
- [Bakım sözleşmesi](https://ornek.com/bakim/): Periyodik bakım kapsamı, müdahale süreleri ve kapsam dışı durumlar.

## Bilgi

- [Sık sorulan sorular](https://ornek.com/sss/): Fiyatlandırma, garanti süresi ve servis bölgeleri.
- [Hakkımızda](https://ornek.com/hakkimizda/): Kuruluş yılı, ekip ve çalışılan sektörler.

Dikkat edilecek yer açıklamalar. Her satır, sayfanın başlığını tekrar etmek yerine sayfada ne olduğunu söylüyor. Dosyayı değerli kılan kısım bu; adres listesi zaten site haritasında var.

Kaynaklar

• llms.txt önerisi
• Google: robots.txt’ye giriş